ระบบบำบัดน้ำเสีย SBR

ระบบบำบัดน้ำเสียแบบ SBR
SBR (Sequencing Batch Reactor) เป็นระบบ Activated Sludge ที่รวมการเติมอากาศและการตกตะกอนไว้ในถังเดียวกัน โดยทำงานเป็นรอบ จึงใช้พื้นที่และอุปกรณ์น้อย เหมาะกับพื้นที่ที่ปริมาณน้ำเสียเปลี่ยนแปลงเป็นช่วง ๆ

หลักการทำงาน
1. รับน้ำเสียและเติมอากาศ
น้ำเสียเข้าสู่ถังปฏิกิริยา เครื่องเติมอากาศทำหน้าที่ให้ออกซิเจนและกวนผสม จุลินทรีย์จะย่อยสลายสารอินทรีย์ในน้ำเสีย
2.ตกตะกอน
หยุดเครื่องเติมอากาศเพื่อให้ตะกอนจุลินทรีย์ตกลงก้นถัง เอกสารระบุว่าควรมีเวลาไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง หรือตามค่าที่ออกแบบไว้
3.ระบายน้ำใส
ดึงน้ำส่วนบนที่ผ่านการบำบัดออกจนถึงระดับต่ำสุด ก่อนส่งผ่านถังสัมผัสคลอรีนเพื่อฆ่าเชื้อ
4.เริ่มรอบใหม่
รับน้ำเสียและเติมอากาศอีกครั้ง หากน้ำยังไม่ถึงระดับสูงสุด ระบบจะยังไม่ระบายน้ำ แต่จะเดินรอบเติมอากาศต่อไป

 
องค์ประกอบสำคัญ
- บ่อรวบรวมและสูบน้ำเสีย ควบคุมด้วยลูกลอยและระบบอัตโนมัติ
- ถังเติมอากาศ–ตกตะกอน
- ระบบระบายน้ำใส
- ถังสัมผัสคลอรีน
- ระบบสูบตะกอนส่วนเกิน
- ลานตากตะกอนหรือระบบทำตะกอนให้เข้มข้น
กระบวนการทางชีวภาพ
จุลินทรีย์ใช้ออกซิเจนย่อยสารอินทรีย์ เปลี่ยนส่วนหนึ่งเป็นเซลล์จุลินทรีย์ใหม่ และอีกส่วนเป็นคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ และผลิตภัณฑ์จากการย่อยสลาย ดังนั้นประสิทธิภาพของระบบจึงขึ้นกับปริมาณออกซิเจน การกวน ปริมาณสารอาหาร และสภาพของตะกอนจุลินทรีย์


การควบคุมระบบ
ค่าที่ควรติดตามเป็นประจำ ได้แก่

- ปริมาณน้ำเสียและภาระสารอินทรีย์
- DO หรือออกซิเจนละลายน้ำ
- pH และอุณหภูมิ
- MLSS หรือความเข้มข้นของตะกอนในถัง
- SV30 หรือปริมาตรตะกอนหลังตั้งทิ้งไว้ 30 นาที
- SVI หรือดัชนีการตกตะกอน
- ลักษณะ สี กลิ่น และฟองของตะกอน
- คุณภาพน้ำเข้าและน้ำทิ้ง เช่น BOD และของแข็งแขวนลอย



การสังเกตตะกอนและแนวทางแก้ไข
- ตะกอนสีน้ำตาลอ่อน ตกช้า น้ำขุ่น และมีฟองขาว มักเกิดในช่วงเริ่มเดินระบบหรือเมื่อตะกอนมีอายุน้อย ควรลดการสูบตะกอนทิ้งและตรวจสอบการเติมอากาศ
- ตะกอนสีน้ำตาลเข้ม ตกเร็ว น้ำใสมาก และ SV30 ประมาณ 200–300 มล.ถือว่าเป็นสภาวะการทำงานที่ค่อนข้างปกติ
- ตะกอนมากกว่า 300–400 มล.มีตะกอนสะสมในถังมากเกินไป ควรเพิ่มการสูบตะกอนส่วนเกิน
- ตะกอนตกแล้วลอยขึ้นภายหลัง อาจเกิดจากดีไนตริฟิเคชันหรือมีก๊าซพาตะกอนลอย ควรตรวจรอบการตกตะกอน การระบายน้ำ และปริมาณตะกอน
- ฟองมากหรือตะกอนตกไม่ดีอาจสัมพันธ์กับจุลินทรีย์เส้นใย ภาระน้ำเสียสูง การเติมอากาศหรือการกวนไม่เพียงพอ ควรตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ร่วมกับค่า DO, MLSS และ SVI



การจัดการตะกอน
ตะกอนส่วนเกินต้องถูกสูบออกเพื่อควบคุมปริมาณจุลินทรีย์ อาจส่งไปยังถังเพิ่มความเข้มข้น ถังย่อยสลายแบบใช้อากาศ หรือลานตากตะกอน

สำหรับลานตากตะกอน เอกสารแนะนำให้มีหลังคาป้องกันฝน น้ำที่ซึมผ่านชั้นทรายต้องส่งกลับไปบำบัด และควรรักษาชั้นทรายให้หนามากกว่า 20 ซม. ตะกอนแห้งอาจนำไปใช้ประโยชน์ได้เมื่อผ่านการตรวจสอบคุณภาพและความปลอดภัยแล้ว

ใจความสำคัญ
ความสำเร็จของ SBR ไม่ได้ขึ้นกับเครื่องเติมอากาศเพียงอย่างเดียว แต่ต้องควบคุม จุลินทรีย์ ออกซิเจน การกวน ระยะเวลาแต่ละช่วง ปริมาณตะกอน และคุณภาพน้ำเข้า ให้สมดุลกัน พร้อมตรวจสอบอุปกรณ์และบันทึกค่าการเดินระบบอย่างสม่ำเสมอ